Reading Suffering (literatuur en empathie)

Het PhD-project ‘Reading Suffering’ (ondertitel: ‘An Empirical Inquiry into Affective and Reflective Responses to Narratives about Mental Pain’) onderzocht waarom mensen lezen over het lijden van anderen en welk effect dit op hen heeft.

Denkers als Martha Nussbaum en Susan Sontag hebben beweerd dat het lezen van literatuur mensen begripvoller kan maken, dat het zelfs zou leiden tot socialer gedrag. Tot voor kort was er echter geen empirisch bewijs voor een specifiek effect van literaire teksten. ‘Reading Suffering’ leverde voorzichtig bewijs dat origineel taalgebruik in een verhalende tekst over lijden kan helpen om dat lijden beter in te voelen. Origineel taalgebruik heeft ook de potentie om in het geheugen te blijven hangen, wat begrip voor anderen op de langere termijn positief kan beïnvloeden.

Zulke effecten moeten we vooral zien als een plezierige mogelijke bijkomstigheid van het lezen van literaire teksten. Literatuur is geen empathie-machine. Zoals niemand vriendschappen zal beginnen vanuit het doel om langer te leven (ook al laat wetenschappelijk onderzoek een verband zien tussen sociale relaties en overlijdensrisico), zo zal ook niemand Oorlog en Vrede doorploegen om aardiger tegen zijn buurman te worden. En zoals niet elke vriendschap leidt tot een langer leven, zo word je ook niet van elk boek een begripvoller mens.

De digitale versie van het proefschrift vindt u hier. De gedrukte, ingebonden versie kunt u bestellen door een opmerking achter te laten op deze site.

 

Publicaties binnen dit project:

Academisch

Populariserend

 

Representatie van lijden

Hoe representeer je pijn, vernedering, trauma op een manier die recht doet aan de werkelijke ervaring? Heeft ethiek een rol in esthetiek? Zie hierover onder meer de volgende academische artikelen:

 

Als u niet verbonden bent aan een universiteit, kunt u de (minder mooi opgemaakte) auteursversies van alle academische artikelen vinden op Academia.

 

Illustratie: Carolien Koopman (koopmaninvorm)